Kranswier gevonden|
VISSER VINDT ZEER ZELDZAAM KRANSWIER IN DE WIEDEN (Bron: Persbericht Vereniging Natuurmonumenten d.d. 29-10-2002) Beroepsvisser Wiek Smit trof eind september in natuurgebied De Wieden in Noordwest-Overijssel een hem onbekende waterplant aan. Hij ging ermee naar Vereniging Natuurmonumenten, beheerder van De Wieden. De plant werd opgestuurd naar het Nationaal Herbarium Nederland in Leiden, dat het vermoeden van Natuurmonumenten bevestigde, dat het gaat om Nitella hyalina oftewel klein glanswier. Dit is een zogenaamde Rode Lijst 1-plant, een met uitsterven bedreigde soort. Natuurmonumenten en ook Waterschap Reest en Wieden, verantwoordelijk voor de waterkwaliteit in het gebied, zijn enthousiast over de vondst. Deze geeft aan dat de kwaliteit van het water de laatste jaren aanmerkelijk is verbeterd. Het water in De Wieden is veel minder troebel dan voorheen en minder “verrijkt” met meststoffen. Verdwenen Smit deed zijn vondst in het Zuideindiger Wijde, één van de meren in het laagveenmoerasgebied De Wieden. Tot 1969 kwam het klein glanswier hier nog in kleine hoeveelheden voor, en tot 1980 ook in de oostelijke Vechtplassen. Daarna is de plant uit Nederland verdwenen, op het Naardermeer na. In augustus van 2001 werd het klein glanswier na een eeuw afwezigheid in Friesland weer aangetroffen in een zandwinplas bij Joure. Het gaat om enkele tientallen vierkante meters, en in het Naardermeer om enkele vierkante meters. Bij nader onderzoek in het Zuideindiger Wijde in oktober dit jaar bleek klein glanswier in flinke hoeveelheden te groeien: één plek van een kwart hectare, één strook van 165 meter lang én meer dan tien kleinere groeiplaatsen, waarvan toch vier groter dan honderd vierkante meter. Onderzoekers van Waterschap Reest en Wieden troffen op nog enkele andere plaatsen in De Wieden zeldzame kranswieren aan. Pionierplanten Het vóórkomen van kranswieren wijst op helder en schoon, fosfaatarm water. Kranswieren zijn pionierplanten, meestal opgevolgd door hogere waterplanten als fonteinkruiden en waterlelies. Jarenlang kunnen kranswieren velden blijven vormen. Ze houden hun eigen leefomgeving in stand, doordat zij het opwervelen van zand en modder tegengaan en voedingsstoffen vastleggen, waardoor de algengroei vermindert. Ook scheiden ze algenremmende stoffen af. Het klein glanswier komt in West-Europa slechts op enkele plekken voor. Nederland is de meest noordelijke vindplaats, op een geïsoleerde groeiplaats in Zuid-Finland na. De waterplant groeit meestal langs de ondiepe, zandige rand van meren met helder kalkrijk (in zuidelijker landen ook in kalkarm) water. De dikke slijmlaag van het klein kranswier beschermt daarbij tegen uitdroging als de groeiplaats een dag of wat droog zou vallen. Waterkwaliteit De terugkeer van het klein glanswier in De Wieden onderstreept dat een goede waterkwaliteit van vitaal belang is voor de natuur. Enkele jaren geleden heeft het waterschap Reest en Wieden een aantal doelgerichte maatregelen genomen om de waterkwaliteit in dit natuurgebied te verbeteren. Eén daarvan was de verplaatsing van de waterinlaat voor De Wieden en De Weerribben van Ossenzijl naar het gemaal Stroink. Ook werd een flexibeler waterpeil toegestaan. Sindsdien is nauwelijks inlaat van gebiedsvreemd water nodig geweest. De eerste positieve effecten zijn er nu. Schoner water betekent verhoogde natuurwaarden. Op diverse plaatsen in De Wieden zijn velden van kranswieren teruggekeerd. In het Zuideindiger Wijde groeit niet alleen het uiterst zeldzame klein glanswier, er zijn ook uitgestrekte velden van de eveneens zeldzame soorten sterkranswier (Nitellopsis obtusa) en puntdragend glanswier (Nitella mucronata) gevonden. Deze drie soorten zijn na een lange afwezigheid terug in De Wieden. Ook het zeer zeldzame ruw kransblad (Chara aspera) groeit er, samen met twee algemenere soorten kranswier. Al met al is de aangetroffen kranswiervegetatie in de Zuideindiger Wijde volgens ecologen een voorbeeld 'volgens het boekje', oftewel zeer compleet. Volgens visser Wiek Smit was in 2001 een eerste aanzet van kranswiervegetatie aanwezig, dit jaar was de helft van het meer er al mee begroeid. Samenwerking Het verbeteren van de waterkwaliteit is gewoonlijk een langdurig en vaak ook kostbaar proces, waarbij een goede samenwerking met het betreffende Waterschap een voorwaarde is. Natuurresultaten zoals die in De Wieden maken dat natuurbeschermers en Waterschappen dit werk met grote inzet voortzetten. Wie het beroemde, sierlijk vertakte wier wil zien, kan terecht bij Bezoekerscentrum De Wieden van Natuurmonumenten in Sint-Jansklooster. Daar zijn enkele exemplaren op sterk water tentoongesteld. De website van het Landelijk Informatiecentrum Kranswieren, www.kranswieren.nl toont ondermeer foto's van dit sierlijke wier. |
Terug